Een ongekende milieu- en gezondheidscatastrofe en de ineenstorting van de humanitaire responscapaciteit volgens Al Mezan Center for Human Rights
Het Al Mezan veroordeelt krachtig de aanhoudende genocide-oorlog tegen burgers in de Gazastrook – nu al voor het derde opeenvolgende jaar – evenals het voortdurende beleid van uithongering en het belemmeren van de aanvoer van humanitaire hulp, brandstof en medische voorraden. Dit alles vindt plaats tegen de achtergrond van een steeds verder verslechterende humanitaire en gezondheidssituatie en het voortschrijdende verval van de infrastructuur, met name het rioleringsnetwerk. Deze ontwikkelingen dreigen de ongekende humanitaire en gezondheidscatastrofe te verergeren, het risico op epidemieën en ziekte-uitbraken te vergroten en de levens van de bevolking direct in gevaar te brengen.
De aanhoudende bombardementen en het toenemende dodental gaan gepaard met de ineenstorting van de gezondheidszorg in Gaza; deze sector staat onder enorme druk door de afnemende capaciteit om te voldoen aan de groeiende humanitaire en medische behoeften. De genocide-oorlog tegen de Gazastrook heeft geleid tot een ongekende humanitaire en gezondheidscatastrofe en een schrikbarende toename van het aantal gewonden. Er is sprake van 5.000 amputaties – waaronder veel gevallen van dubbele amputaties en complexe ingrepen om ledematen te behouden – en daarnaast zijn er 300 gevallen van neurologisch letsel of ruggenmergletsel geregistreerd, terwijl 10.000 mensen intensieve en langdurige revalidatie nodig hebben. Deze toename van ernstig letsel vereist paraatheid van spoedeisende en effectieve interventies, maar de Israëlische blokkade heeft het vermogen van de gezondheidszorg om adequaat te reageren nagenoeg volledig ondermijnd. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ontving slechts 25% (500 van de 2.300) van de mensen in Gaza die tussen september 2024 en mei 2026 werden beoordeeld na een amputatie, een definitieve prothese; dit is het gevolg van het acute tekort aan dergelijke hulpmiddelen.
Een gebeurtenis dat de druk op de gezondheidszorg in de Gazastrook nog verder heeft vergroot, is het uitvallen van de hoofdgenerator van het Arab Ahli-ziekenhuis in Gaza-stad op de avond van woensdag 9 september 2026 als gevolg van mechanische defecten. Dit leidde tot de opschorting van CT-scans, sterilisatiediensten, de zuurstofvoorziening en diverse andere afdelingen. Dagelijks maken ongeveer 1.000 mensen gebruik van de diensten van het Arab Ahli-ziekenhuis, waaronder uitgebreide zorg via operaties, poliklinieken, diagnostische afdelingen, klinieken voor wond- en brandwondenzorg en fysiotherapie. Al deze diensten dreigen te worden stopgezet door een tekort aan reserveonderdelen en de noodzakelijke brandstof.
De gemeente Gaza waarschuwde op haar beurt voor de catastrofale gevolgen van het versnelde instorten van het rioleringsnetwerk van de stad. Ze benadrukt dat de voortdurende achteruitgang van dit systeem de stad en het mariene milieu dreigt te veranderen in een brandhaard van steeds ernstigere gezondheids- en milieurisico’s. Naar schatting stroomt er dagelijks 24.000 kubieke meter ongezuiverd rioolwater de zee in; dit vormt een bedreiging voor de volksgezondheid, veroorzaakt ernstige schade aan het mariene ecosysteem, vergroot de kans op epidemieën en de verspreiding van ziekten, en verergert de vervuiling van bodem en grondwater.
De crisis is verder verergerd door de omvangrijke schade aan de rioleringsinfrastructuur. De verwoesting heeft acht zuiveringsinstallaties en 212.000 strekkende meter rioleringsnetwerk getroffen, naast schade aan en de stillegging van de stations East Bureij en Sheikh Ajleen. Dit illustreert de omvang van de ineenstorting van dit vitale systeem en wijst op ernstige gevolgen voor de gezondheid en het milieu op de lange termijn.
De Civiele Bescherming blijft zich inspannen om de lichamen van slachtoffers en vermisten te bergen uit het puin van verwoeste huizen en gebouwen. Dit werk verloopt moeizaam door de enorme omvang van de verwoesting en het tekort aan zwaar materieel dat nodig is voor het opruimen van het puin. Grote delen van de Gazastrook liggen nog steeds bedekt onder enorme hoeveelheden puin, en volgens schattingen van sommige partijen liggen er nog duizenden vermisten onder begraven. Door de beperkingen op de invoer van materieel, reserveonderdelen, smeermiddelen en brandstof groeit de bezorgdheid over mogelijke gezondheidsrisico’s.
De water-, sanitaire en hygiëneomstandigheden (WASH) in Gaza blijven kritiek vanwege de ernstige infrastructurele beperkingen. Volgens de meest recente Light Touch Monitoring Survey van de WASH Cluster ondervond 91 procent van de onderzochte huishoudens begin augustus nog steeds matige tot ernstige wateronzekerheid, een stijging ten opzichte van 90 procent in juli en 84 procent in juni. Overbevolking bij waterverzamelpunten bleek de meest gemelde belemmering voor de toegang tot schoon drink- en huishoudelijk water.
Op 31 augustus, na de rapportageperiode, leidde een tijdelijke stopzetting van de ontzilting in Israël tot een vermindering van de watervoorraad voor ongeveer 1 miljoen mensen in Gaza die afhankelijk zijn van het Israëlische waternet. Op 3 september bleef het probleem aanhouden. Humanitaire partners hebben alternatieve bronnen gebruikt om de vermindering gedeeltelijk te compenseren.
Nu het regenseizoen nadert, maken humanitaire organisaties zich steeds meer zorgen over het verhoogde risico op overstromingen en een verdere verslechtering van de leefomstandigheden in Gaza. Er zijn dringend preventieve en beperkende maatregelen nodig om kwetsbare gemeenschappen, kritieke infrastructuur en essentiële diensten te beschermen tegen de verwachte impact van de seizoensgebonden regenval.
Het Al Mezan Center for Human Rights veroordeelt krachtig de escalerende Israëlische misdaden – waaronder het doelgericht aanvallen van burgers, civiele eigendommen en infrastructuur in de Gazastrook – en de verdere verslechtering van de humanitaire situatie. Deze verslechtering is een voorbeeld van collectieve bestraffing en is een uiting van de genocide die door de bezettingsmacht wordt gepleegd door de aanhoudende blokkade van humanitaire hulp aan de Gazastrook en het voortdurende viseren van de gezondheidszorg en essentiële dienstverlening door het beletten van de invoer van medische apparatuur, noodzakelijke machines en reserveonderdelen te beletten. Het Centrum benadrukt dat de voortzetting van deze misdaden tegen burgers in de Gazastrook, gepaard met de vernietiging van infrastructuur en het tegenhouden van humanitaire hulp, een voortzetting vormt van de genocide-oorlog en vraagt om dringend en doeltreffend internationaal optreden.
Daarom roept het Centrum de internationale gemeenschap op haar juridische en morele verantwoordelijkheid te nemen, zich in te zetten voor het stoppen van de aanhoudende misdaden tegen burgers, te zorgen voor de ongehinderde invoer van humanitaire hulp, brandstof en medische voorraden, de bevolking doeltreffend te beschermen en de verantwoordelijken voor de gepleegde misdaden ter verantwoording te roepen; hiermee wordt de naleving van het internationaal humanitair recht gewaarborgd en een einde gemaakt aan het lijden van de burgerbevolking in de Gazastrook.
